Nền giáo dục Phần Lan và những bài học dành cho Việt Nam

Ở bài báo lần trước, chúng ta cùng nhau tìm hiểu về chênh lệch chất lượng giáo viên tại các cơ sở giáo dục ở Hà Nội. Tuy nhiên, đến với bài báo hôm nay, chúng ta có một cái nhìn cụ thể hơn về chất lượng giáo viên ở Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung bằng cách so sánh với chất lượng giáo viên của một trong những nước rất phát triển trên thế giới - Phần Lan.

Thông tin đầu tiên chúng ta có thể nghĩ tới khi nói đến chủ đề giáo viên chính là so sánh tỉ lệ chọi của các trường sư phạm. Trong khi ở Việt Nam, tỉ lệ chọi là 1/5 thì tỉ lệ chọi để vào trường sư phạm ở Phần Lan lại vào loại cạnh tranh nhất thế giới, khoảng 1/10. Bởi vì họ chỉ nhận 10% số hồ sơ xin học sư phạm nên điều này khiến việc đậu vào trường đào tạo giáo viên ở Phần Lan là cực kỳ khó.

Tiêu chí tiếp theo và có lẽ là yếu tố quan trọng nhất - chất lượng đào tạo giáo viên. Trở thành giáo viên ở Phần Lan là một quá trình rất cạnh tranh, chỉ có những cá nhân xuất sắc mới có thể thực hiện được ước mơ này. Nhờ có sự cải tiến đáng kể trong việc đào tạo đội ngũ giáo viên mà trường học đã đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp Phần Lan từ một quốc gia công nông nghiệp truyền thống sang nền kinh tế tri thức và cải tiến.

Đối với Việt Nam, đội ngũ nhà giáo đã và đang phát triển cả về số lượng và chất lượng - vốn đã được quốc tế ghi nhận, đánh giá cao phần lớn là nhờ chất lượng đội ngũ nhà giáo đã được cải thiện. Tuy vậy, đội ngũ giáo viên của Việt Nam vẫn còn không ít điểm yếu kém. Dễ nhìn thấy nhất là khả năng sử dụng ngoại ngữ, tin học trong giảng dạy của nhiều giáo viên còn hạn chế. Ngoài ra, một bộ phận nhỏ giáo viên chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết, vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Yêu cầu tuyển dụng giáo viên chính là một trong những tiêu chí quan trọng nhất chúng ta có thể thấy để só sánh hai nền giáo dục. Tại Phần Lan, giáo dục luôn là một nghề được tôn trọng trong các cuộc thăm dò ý kiến của học sinh tốt nghiệp trung học, có lẽ chính vì vậy mà tỉ lệ chọi và yêu cầu tuyển dụng giáo viên tại nơi đây rất khắt khe và khắc nghiệt. Chính phủ Phần Lan quy định, giáo viên tại các trường từ tiểu học trở lên phải có trình độ thạc sĩ trở lên và giáo viên tiểu học phải nói được ít nhất hai ngôn ngữ. Có một điểm đặc biệt là môt giáo viên sẽ có thể dạy từ lớp 1 đến lớp 9 nếu đó là một giáo viên tiểu học dạy môn phụ và có chứng chỉ có thể dạy cả cấp 2. Có thể thấy được rằng giáo viên mầm non là nghề duy nhất có thể dễ dàng ứng tuyển khi đây là cấp học duy nhất chỉ yêu cầu bằng cử nhân.

Đối với Việt Nam thì yêu cầu tuyển dụng nhẹ nhàng hơn một chút khi không có một cấp hoc nào yêu cầu bằng thạc sĩ. Giáo viên mầm non cần có bằng tốt nghiệp chuyên ngành mầm non bậc cao đẳng trở lên, giáo viên tiểu học cần bằng tốt nghiệp chuyên ngành tiểu học bậc đại học trở lên và giáo viên trung học cần bằng tốt nghiệp chuyên ngành tương ứng với môn đăng ký thi tuyển bậc đại học trở lên. Ngoài ra, đối với riêng giáo viên tiếng Anh thì họ cần có thêm chứng chỉ ngoại ngữ bậc thấp nhất là bậc 4 hoặc những chứng chỉ tương đương.

Có thể thấy, việc so sánh hai nền giáo dục này là một trong những cách quan trọng để những người Hà Nội chúng ta nói riêng và người Việt Nam nói chung cùng nhau cải thiện chất lượng giáo dục của nước nhà. Chính vì vậy, việc so sánh này sẽ không mang mục đích chê trách hay nói xấu nền giáo dục của Việt Nam do có những yếu tố khách quan dẫn tới sự khác biệt như vậy (kinh tế, văn hóa, chính trị, v.v).

Tác giả: Trần Trà My